مشمولان سامانه مودیان چه کسانی هستند؟

اگر کسب‌وکاری دارید و با کارتخوان، درگاه پرداخت یا فاکتور فروش سروکار دارید، به احتمال زیاد «مشمول سامانه مودیان» هستید.
بر اساس قانون پایانه‌های فروشگاهی، تقریباً تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که فعالیت اقتصادی دارند باید در این سامانه ثبت‌نام کرده و فاکتورهای خود را به‌صورت الکترونیکی صادر کنند.

منظور از «مشمول» در قانون پایانه‌های فروشگاهی چیست؟

در قانون پایانه‌های فروشگاهی، واژه‌ی «مشمول» به افرادی گفته می‌شود که طبق قانون موظف‌اند وارد سامانه مودیان شوند و اطلاعات خرید و فروش یا خدمات خود را به‌صورت الکترونیکی ثبت کنند.
به زبان ساده، هر شخصی که درآمدش از فروش کالا یا ارائه خدمات است و فعالیت اقتصادی قابل‌ردیابی دارد، مشمول این قانون محسوب می‌شود.

دسته‌بندی مشمولین سامانه مودیان

مشمولین سامانه مودیان به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند:
اشخاص حقوقی (یعنی شرکت‌ها و مؤسسات) و اشخاص حقیقی (یعنی صاحبان مشاغل و کسب‌وکارهای شخصی).

گروه	زیرگروه	نمونه‌های رایج	اقدام/تکلیف پیشنهادی
اشخاص حقوقی	شرکت‌های تولیدی و بازرگانی	تولیدکننده، پخش، واردات/صادرات، خرید و فروش کالا	ثبت‌نام در سامانه مودیان و صدور صورتحساب الکترونیکی
اشخاص حقوقی	شرکت‌های خدماتی، پیمانکاری و فنی	پیمانکاری، IT، مهندسی، طراحی، مشاوره	ثبت و ارسال صورتحساب/فاکتور خدمات مطابق فعالیت
اشخاص حقوقی	نهادهای عمومی و سازمان‌های وابسته	شهرداری‌ها، شرکت‌های دولتی، مؤسسات وابسته	بررسی تکلیف بر اساس نوع فعالیت و انجام ثبت‌نام/ارسال صورتحساب
اشخاص حقیقی	صاحبان مشاغل آزاد	پزشک، وکیل، مهندس، فریلنسر	ثبت اطلاعات فروش/خدمات و صدور صورتحساب الکترونیکی
اشخاص حقیقی	دارندگان کارتخوان یا درگاه پرداخت	POS فعال، درگاه پرداخت اینترنتی	استعلام وضعیت مشمولیت و در صورت مشمول بودن ثبت‌نام و ارسال صورتحساب
اشخاص حقیقی	کسب‌وکارهای صنفی	فروشگاه، کلینیک، آرایشگاه، کارگاه و…	ثبت‌نام و ثبت معاملات/صورتحساب‌ها برای شفافیت مالیاتی

اشخاص حقوقی (شرکت‌ها و مؤسسات)

اشخاص حقوقی، همان شرکت‌ها یا سازمان‌هایی هستند که با شناسه ملی فعالیت می‌کنند و معمولاً درآمد و هزینه‌های قابل‌توجهی دارند. این گروه به‌طور کامل مشمول اجرای قانون سامانه مودیان هستند.

شرکت‌های تولیدی و بازرگانی

شرکت‌هایی که کالا تولید می‌کنند یا در زمینه خرید و فروش فعالیت دارند، از جمله اولین گروه‌هایی هستند که باید در سامانه مودیان ثبت‌نام کرده و صورتحساب‌های خود را به‌صورت الکترونیکی صادر کنند.

شرکت‌های خدماتی، پیمانکاری و فنی

شرکت‌های فعال در حوزه خدمات، پیمانکاری، فناوری اطلاعات، مهندسی، طراحی یا مشاوره نیز جزو مشمولان این قانون به شمار می‌آیند.
در واقع هر نوع قرارداد یا فاکتور خدماتی باید از مسیر سامانه مودیان ثبت شود.

نهادهای عمومی و سازمان‌های وابسته به دولت

برخی نهادهای عمومی، شهرداری‌ها، شرکت‌های دولتی و مؤسسات وابسته به دولت نیز بر اساس نوع فعالیت مالی خود، موظف به ثبت اطلاعات در این سامانه هستند.

اشخاص حقیقی (کسب‌وکارها و صاحبان مشاغل)

اشخاص حقیقی همان صاحبان مشاغل و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط هستند که با نام خودشان فعالیت اقتصادی انجام می‌دهند.
بخش زیادی از مشمولین سامانه مودیان در این گروه قرار دارند.

صاحبان مشاغل آزاد (پزشک، وکیل، مهندس، طراح و…)

تمام افرادی که به‌صورت شخصی خدمات ارائه می‌دهند، مانند پزشکان، وکلا، مشاوران، مهندسان، طراحان و فریلنسرها، باید اطلاعات فاکتورهای خود را از طریق سامانه مودیان ثبت کنند.

دارندگان دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت

هر فردی که دارای کارتخوان (POS) یا درگاه پرداخت اینترنتی فعال است، مشمول قانون سامانه مودیان محسوب می‌شود.
سازمان امور مالیاتی، این اطلاعات را به‌صورت خودکار از طریق شبکه پرداخت کشور دریافت و بررسی می‌کند.

صاحبان کسب‌وکارهای صنفی (فروشگاه، کلینیک، کارگاه و…)

فروشگاه‌ها، کلینیک‌ها، آرایشگاه‌ها، کارگاه‌های تولیدی و سایر مشاغل صنفی که فعالیت اقتصادی مستمر دارند، باید در سامانه مودیان عضو شوند.
این کار باعث شفافیت در معاملات و جلوگیری از بروز اختلافات مالیاتی می‌شود.

نکات مهم تشخیص مشمول بودن

نحوه استعلام از سازمان امور مالیاتی

برای اطلاع از وضعیت مشمول بودن، می‌توانید به درگاه ملی خدمات مالیاتی به آدرس my.tax.gov.ir مراجعه کنید.
در این سامانه با وارد کردن کد ملی (برای اشخاص حقیقی) یا شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی)، وضعیت شما در بخش «سامانه مودیان» نمایش داده می‌شود.
اگر وضعیت «فعال» یا «مشمول» ثبت شده باشد، باید مراحل ثبت‌نام را انجام دهید.

مواردی که باعث خروج یا ورود به فهرست مشمولان می‌شود

در صورتی که فعالیت اقتصادی خود را متوقف کرده باشید یا دستگاه کارتخوان خود را غیرفعال کرده باشید، می‌توانید درخواست خروج از فهرست مشمولین را از طریق حوزه مالیاتی ارائه دهید.
در مقابل، هر زمان که فعالیت جدیدی با ابزار پرداخت یا فاکتور رسمی آغاز کنید، به‌صورت خودکار به فهرست مشمولان اضافه خواهید شد.

سوالات متداول در مورد مشمولین سامانه مودیان

جمع‌بندی

به‌طور خلاصه، هر فرد یا مجموعه‌ای که فعالیت اقتصادی دارد و از ابزارهای پرداخت یا فاکتور رسمی استفاده می‌کند، مشمول سامانه مودیان است.
این قانون برای ایجاد شفافیت مالی و ساماندهی نظام مالیاتی کشور اجرا شده و بهتر است کسب‌وکارها هرچه زودتر وضعیت خود را در این سامانه مشخص کنند تا از جرایم احتمالی جلوگیری شود.